Kitap sayfa tasarımı nasıl yapılır?

Kitap sayfa tasarımı nasıl yapılır?

Çoğu yazar, kitabının tasarım sürecini kendi yapmak ister. Kitap tasarımını sadece kitap kapak tasarımından ibaret olduğunu düşünürler. Oysa; kapak tasarımı kadar sayfa tasarımıda (mizanpaj) çok önemlidir.

Kitap tasarımcısı Gülçin Karataş: “Çok iyi kapakları olan ancak korkunç sayfa tasarımına sahip çok fazla kitap gördüm. Harika bir ambalaj gibi, ama açtığınızda içerideki yiyecekler görüntüsü sizi cezbetmiyor. Besleyici olabilir ama iştahınızı kaybedebilirsiniz.” diyor.

Bir kitap ister basılı kağıttan ister bir e-kitap üzerinden okunacak olsun, sayfa tasarımı ( mizanpaj ) bir okuyucunun kitaptan zevk almasını sağlamaktadır. Kitap tasarımları o kitabın ruhunu yansıtır ve kesinlikle standart bir yapısı yoktur.

Tasarım, kitabın tarzı ve türü için de ayarlanmalıdır. Örneğin: bir sanat kitabı grafik öğelerini asla çok fazla metinle doldurmamalıdır. Özensiz, sıkıştırılmış kelimeler, satırlar kısacası uyumsuz bir kitap düzeni okuyucuya kötü bir mesaj gönderir ve kitabı zor veya yorucu hale getirebilir.

Güçlü bir kitap sayfa tasarımı iki önemli alanda güzel gözükmeli ve dengeli ve uyumlu olmalıdır:

Bu makale, hem dizgi hem de sayfa tasarımının ( mizanpaj ) temel öğelerini (ve en yaygın kullanılanlarını) ele alacaktır. Bunları aklınızda tutar, uygular ve anlarsanız, bir sonraki kitap düzeniniz başarılı olacaktır.

Kitap boyutu


Kırpma boyutunu seçmek, kitap düzeni projesinde ilk adımdır. Bir romanın veya hikaye kitabının uzun bölümleri için en iyi olan standart bir boyut  olmalıdır.

Genel kitap boyutları
13,0×19,5 cm

Çalışma kitabı boyutu
16,0×23,0 cm

Sehpa kitapları, prestij kitapları, tasarım kitapları
22,0×22,0 cm

Test kitapları, eğitim kitapları
21.0 x 29.7 cm (A4)

Kitabınız 250 sayfadan fazlaysa, küçük bir kırpma boyutu (5 x 8 veya daha küçük) daha kalın bir kitap oluşturur ve bu da potansiyel bir kitap alıcısının beğenisini kazanabilir.

Uzun satırlarla şiirler yazarsanız, daha geniş bir format seçebilirsiniz, böylece satırlarınız bölünmez.

Ayrıca, bir ciltsiz kitap yada ciltli veya doğrudan sıvama kartona basılmış bir sanat eseri olan bir kitap isteyip istemediğinizide seçmeniz gerekebilir. Unutmayalım ki ciltli kitapların yüksek üretim ve nakliye maliyetleri vardır.

Kenar boşlukları

Teknik olarak boş alan olsalar da, marjlar belki de bir kitap düzeninin en önemli parçasıdır. Bir kitap sayfasında üç kenar boşluğu (dış, üst, alt) ve bir iç boşluğu (sayfaların birbirine yapıştırıldığı veya dikildiği iç kenar boşluğu) vardır. Bu kenar boşluklarının her birinin belirli bir işi vardır: dış kenar boşlukları kitabı tuttuklarında okuyucunun başparmaklarına yer açar.
Üst kenar boşluğu, genellikle kitabın yazarını ve adını ve sayfa numarası için ayrılmış bir alandır. Alt kenar boşluğu, metin bloğunuzu destekleyen bir boşluk alanı sağlar. Cilt payı, metnin tutkal alanına kaymamasını sağlar. Geleneksel olarak, dış, üst ve alt kenar boşlukları boyut olarak yakındır (genellikle her biri yaklaşık 0,5 cm) olarak ayarlanır.

Yanlış aralıklı kenar boşlukları bir kitabın dengesini bozar.

Tipografi ile ilgili temel bilgiler


Yerleştirilecek bir sonraki şey yazı tipi. Kitaplar geleneksel olarak Garamond, Caslon, Baskerville ve Goudy gibi şerif yazı tiplerinde ayarlanır, ancak rehber kitaplar, sanat kitapları, yemek kitapları ve diğer türler şans-serif’i modern hisleri ve okuma kolaylığı için kullanır.
Hangi yazı tipini seçerseniz seçin, okunaklı olduğundan ve kitap düzenleri için uygun olduğundan emin olun. Kullanacağınız font setinde italik, kalın italik, regular, bold gibi fontun varyasyonlarının bulunduğundan emin olun. Roman kitapları (gerilim ve korku gibi) genellikle biraz daha büyük fontlar kullanılır, çünkü okur kitlesi daha yaşlı bir kitlesi olabilir ama genellikle çoğu kitap için uygulanan font boyutu 11pt yada 11,5pt dir. Bu boyutlar kitap için rahat okunaklı bir yazı tipi boyutudur.

Zaman zaman satırlarınız, paragraflarınızın bir bölümü diğer sayfaya kaydığında onları ait olduğu sayfaya geri getirmek için bazı teknikler uygulamanız gerekebilir. Bu teknikler satır arası boşlukları kısma yada kelimeler arası sıkıştırma tekniğidir. Kitabın genelinde uygulanan sayfa bütünlüğünü bozmasından dolayı çok fazla önerilmez. Genel kural olarak her sayfada 33-36 satır hedeflemeniz önerilir.

 

Bilgi üst başlığı ve numaralandırma


Bilgi üst başlıkları sayfanın üst kısmında okuyucuya okudukları sırada ilgili tüm bilgileri (yazar, kitap adı ve sayfa adı) verir. Bazen sayfa numarası sayfanın altında olabilecei gibi üst kısımdada kullanılabilir. Okuyucunun kitaptaki ilerlemesini planlamasına ve yerini kaybederse geri dönüş yolunu bulmasına yardımcı olurlar. Genellikle metin kenar boşluklarının ortalanması veya biraz soluna ve sağına yerleştirilen bilgi üst başlığı ve numaralandırma da metin bloğunuza hoş bir görsel çerçeve sağlar. Okunaklı olmalı ve metine girmeyecek kadar küçük olmalıdırlar.

 

bilgi üst başlığı ve numaralandırma

Çizim ve görüntüler

Kitabınızda herhangi bir fotoğraf, çizim veya sanat varsa, mizanpajın bunları barındıracak şekilde tasarlanması gerekir. Tarza bağlı olarak, metin ve sanat farklı şekillerde etkileşime girecektir. Bir çocuk kitabı yazıyorsanız, sayfa başına çok az miktarda metin daha fazla görsel kullanın. Bu bir yemek kitabı ise, soldaki yiyeceklerin, sağda iki sütunlu bir tarifin bir fotoğrafını isteyebilirsiniz. Gerçek bir fotoğraf kitabı, her sayfada büyük, güzel fotoğraflar içerebilir, fotoğrafların altında basit altyazılar ve başlangıçta sanatçının kısa bir tanıtımı olabilir. Daima nefes alması için görsellere alanına geniş yer verin – harika bir fotoğraf çoğu zaman bir kolajdan daha etkilidir.

 

Bölüm kapağı ve başlık vurgusu

Bölüm kapağı, okuyucu için görsel ipucu oluşturmak ve yeni bir bölüme girmeden önce onlara zihinsel bir mola verdirmek için kullanabileceğimiz sayfalardır. Bölüm kapağı, bir grafik elemanı veya bir fotoğrafla hazırlanabilir. Başlık vurgusu ise kullandığınız her başlık için onu farklı kılan bir motif veya bir çizgi kullanabilirsiniz. Bu okuyucuya kitap içerisinde yeni bir bölüme başladığını hissettirecek bir vurgulama olacaktır.

 

Sık yapılan hatalar

Bir kitap düzenindeki en yaygın hata, yeterli boşluk bırakmamaktır. Kenar boşluklarınızın yeterli boşluğu olduğundan emin olun. Satırların sonundaki tireli kelimelerin kaçınılmaz olduğunu bilmeniz gerekir. Onlarla savaşmak sizi zaman zaman bezdirebilir. Yinede okuyucu için kesilmemiş kelimeler daha etkili olacaktır.

 

Harika bir kitap sayfa tasarımı ( mizanpaj ) düzeni için…
Güçlü bir düzen, tasarımcının küçük kararlarından oluşur. Yazı tipi seçiminden kenar boşluğu boyutuna kadar, en önemli prensip katı bir tutarlılıktır.
Kitap sayfa tasarımı projenize başlamadan önce, sayfanın şu altı alanını dikkatlice düşünün: kırpma boyutu, kenar boşlukları, yazı tipi, bilgi üst başlığı ve numaralandırma, resim ve görüntüler ve bölüm kapağı ve başlık vurgusu. Kitap düzeninin başlangıcındaki düşünceli kararlar, sürecin çok daha sorunsuz çalışmasını ve nihai ürünün okuyucunun gözleri için iyi donanımlı ve rahat olmasını sağlayacaktır.